پيش از اسلام عرب، جنگ در اين ماه را حرام مي‌دانست و ترک مخاصمه مي‌کرد؛ لذا از آن زمان اين ماه بدين اسم نامگذاري شد.(1) و روز اول محرم را اول سال قمري قرار دادند.(2) در توضيح اين که چرا ماه‌هاي ديگر که جنگ در آنها حرام است، محرم ناميده نمي‌شود مي‌توان گفت: چون ترک جنگ از اين ماه شروع مي‌شد به آن محرم گفتند.

 

اين ماه در مکتب تشيع يادآور نهضت حضرت سيدالشهدا و حماسه‌ جاودان کربلاست.

اين ماه، يادآور دلاورمردي‌هاي ياران با وفاي اباعبدالله الحسين(عليه السلام)، فداکاري‌هاي زينب کبري(سلام الله عليها)، حضرت سجاد(عليه السلام)، و همه‌ اسراي کاروان امام حسين(عليه السلام)، است. اين ماه، يادآور خطبه‌ها و شعارهاي آگاهي‌بخش سالار شهيدان، نطق آتشين حضرت زينب(سلام الله عليها) و خطابه‌ غرّاي زين العابدين(عليه السلام)، است.

اين ماه، يادآور استقامت حبيب بن مظاهر و شهادت عون و جعفر است.

آري اين ماه، ماه پيروزي حق بر باطل است.

 

 

 

 

 

 

شيعيان از امام رضا(عليه السلام)، چنين نقل شده است:

«وقتي محرم فرا مي‌رسيد، پدرم خندان ديده نمي‌شد، حزن و اندوه تا پايان دهه‌ اول بر او غالب بود و روز عاشورا، روز حزن و مصيبت و گريه ايشان بود.»(3)

همچنين حضرت امام رضا(عليه السلام) درباره‌ عاشورا مي‌فرمايد:

«کسي که عاشورا روز مصيبت و اندوه و گريه‌اش باشد، خداوند قيامت را روز شادماني و سرور او قرار خواهد داد.»(4)

 

1ـ نماز: اين شب چند نماز دارد که يکي از آنها به شرح ذيل است:

دو رکعت، که در هر رکعت بعد از حمد يازده مرتبه سوره‌ توحيد خوانده شود.

در فضيلت اين نماز چنين آمده است:

«خواندن اين نماز و روزه داشتن روزش موجب امنيّت است و کسي که اين عمل را انجام دهد، گويا تمام سال بر کار نيک مداومت داشته است.»(5)

2ـ احياي اين شب.(6)

3ـ نيايش و دعا.(7)

 

اول محرم هر سال اولين روز سال قمري است. از امام محمدباقر(عليه السلام) روايت شده است: «آن کس که اين روز را روزه بدارد، خداوند دعايش را اجابت مي‌کند، همانگونه که دعاي زکريا(عليه السلام) را اجابت کرد.»(8)

دو رکعت نماز خوانده شود و پس از آن سه بار دعاي زير قرائت گردد:

«اللّهم انت الاله القديم و هذه سنةٌ جديدةٌ فاسئلک فيها العصمة من الشيطان و القوَّة علي هذه النّفس الامّارة بالسُّوء»(9)؛ بارالها! تو خداي قديم و جاوداني و اين سال، سال نو است، از تو مي‌خواهم که مرا در اين سال از شيطان حفظ کني و بر نفس اماره (راهنمايي کننده) به بدي پيروز سازي.

 

در چنين روزي کاروان امام حسين(عليه السلام) در سال 61 ه‍ .ق وارد سرزمين کربلا شد و با ممانعت لشکر حرّ مجبور به توقّف در آنجا گرديد.(10)

 

از پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) نقل شده است:

«هر کس در اين روز روزه بگيرد، خداوند دعايش را اجابت کند.»(11)

در آن روز سپاه عمر بن سعد وارد کربلا شد.

 

بي‌نتيجه بودن مذاکره حضرت سيدالشهداء(عليه السلام)، با عمر بن سعد براي وادار کردن لشکر وي به ترک جنگ و دعوت او و لشکرش جهت ملحق شدن به سپاه اسلام.

 

روزه گرفتن مستحب است.

 

تاسوعاي حسيني، روز محاصره‌ امام حسين(عليه السلام) و اصحابش در سرزمين کربلا توسط سپاه شمر.(12)

 

1ـ چند نماز براي اين شب در روايات آمده است که يکي از آنها چنين است:

چهار رکعت نماز که در هر رکعت بعد از سوره‌ حمد، 50 بار سوره‌ توحيد خوانده مي‌شود. پس از پايان نماز، 70 بار «سبحان الله والحمدالله و لا اله الاّ الله و الله اکبر ولا حول ولا قوة الاّ بالله العليّ العظيم» خوانده شود.(13)

2ـ احياي اين شب کنار قبر امام حسين(عليه السلام).(14)

3ـ دعا و نيايش. (15)

 

1ـ عزاداري بر امام حسين(عليه السلام) و شهداي کربلا، در اين مورد از امام رضا(عليه السلام) نقل شده است:

هر کس کار و کوشش را در اين روز، رها کند، خداوند خواسته‌هايش را برآورد و هر کس اين روز را با حزن و اندوه سپري کند، خداوند قيامت را روز خوشحالي او قرار دهد. (16)

2ـ زيارت امام حسين(عليه السلام).(17)

3ـ روزه گرفتن در اين روز کراهت دارد؛ ولي بهتر است بدون قصد روزه، تا بعد از نماز عصر از خوردن و آشاميدن خودداري شود. (18)

4ـ آب دادن به زائران امام حسين(عليه السلام).(19)

5ـ خواندن سوره توحيد هزار مرتبه.(20)

6ـ خواندن زيارت عاشورا. (21)

7ـ گفتن هزار بار ذکر «اللّهم العن قتلة الحسين(عليه السلام).»(22)

 

ورود کاروان اسيران کربلا به کوفه و شهادت حضرت سجاد(عليه السلام) در سال 94 ه‍ .ق.

 

1ـ روزه‌ اين روز مطلوب است. (23)

 

1- مصباح کفعمي، ص 509.

2- فرهنگ عاشورا، ص 405، جواد محدثي.

3- وسائل الشيعه، ج 5، ص 394، حديث 8.

4- همان، حديث 7.

5- بحارالانوار، ج 98، ص 333؛ وسائل الشيعه، ج 5، ص 294، حديث 1؛ مفاتيح الجنان، ص 286.

6- مصباح المتهجد، ص 783.

7- بحارالانوار، ج 98، ص 324.

8- عروة الوثقي، ج 2، ص 243؛ وسائل الشيعه، ج 7، ص 347، حديث 3.

9- بحارالانوار، ج 98، ص 334.

10- فرهنگ عاشورا، ص 406.

11- عروة الوثقي، ج 2، ص 242؛ وسائل الشيعه، ج 7، ص 348.

12- وسائل الشيعه، ج 7، ص 339، حديث 1.

13- همان، ص 295، حديث 4 و 5.

14- بحارالانوار، ج 98، ص 340.

15- همان، ص 338.

16- بحارالانوار، ج 98، ص 43، حديث 5.

17- کامل الزيارات، ص 174، حديث 5 و 6.

18- وسائل الشيعه، ج 7، ص 338، حديث 7.

19- کامل الزيارات، ص 174، حديث 5.

20- وسائل الشيعه، ج 7، ص 339، حديث 8.

21- کامل الزيارات، ص 174.

22- مفاتيح الجنان، ص 298.

23- بحارالانوار، ج 98، ص 345، حديث 1.